Mafundi seremala wanaweza kufanya: ajira milioni 1 kwa Tanzania, nyumba bora kwa Zanzibar

Mbao zinahitaji kuungwa mkono. Hasa visiwani Zanzibar na nchini Tanzania. Katrin Dietzold nilisafiri kwenda Iringa na nikaingia ndani ya msitu kutafuta dalili.

Msitu - kila mtu huuhusisha na hisia kali. Na ladha, usafi, sauti. Mimi mwenyewe ni mpenzi wa msitu. Lakini makala haya ni kuhusu kipimo kingine. Kuhusu misitu kama rasilimali. Msitu wa mipando hufungamana na kaboni dioksidi mara 15 kwa mwaka kuliko msitu wa asili. Misitu badala ya viwanda vya saruji na chuma ni formula ya uchawi kwa siku zijazo. 

Katika hali ya mjadala wa kimataifa kuhusu uhifadhi wa misitu, mimi na mume wangu Sebastian tulisimama hivi karibuni juu ya kilima katika Mikoa ya Kusini mwa Tanzania tukiangalia hekta 250,000 za miti ya eucalyptus na pine zilizopandwa - eneo mara mbili ukubwa wa New York, sawa na viwanja 35,000 vya mpira wa miguu. Tulikuwa tumesafiri kaskazini kujionea wenyewe kama misitu na uchakataji wa kitaalamu wa mbao unawezekana nchini Tanzania, na kama tayari unakuwepo hapa. 

Tangu mkutano wa hali ya hewa ulipofanyika Glasgow, kuokoa misitu kumepewa kipaumbele kikubwa. Brazil inachukuliwa kuwa mmoja wa wahalifu, ikichoma miti mingi sana. Lakini miongoni mwa mambo tuliyojifunza Iringa, ni kwamba, tofauti na mataifa makubwa yanayouza nje mbao kama Brazil, “Tanzania imefanikiwa kupanda maelfu ya hekta za misitu ya kupandikiza hapo inapohitajika, kwenye mashamba yenye uharibifu,” anasema Hans Lemm, mfanyabiashara wa kilimo-msitu tuliyekutana naye Iringa. Na hiyo ni mwanzo tu. Kwa maneno mengine, Tanzania inaweza kuwa miongoni mwa watu wazuri katika vita vya hali ya hewa. Lakini kwa sasa bado inahitaji kuagiza mbao.

Biashara yenye faida kwa wawekezaji

Kupitia CPS, kampuni yetu inayoendeleza Fumba Town Zanzibar, tumekuwa tukitumia teknolojia ya ujenzi wa mbao kwa miaka mingi. Tumejenga zaidi ya nyumba mia moja za familia za mbao huko Fumba na kwa sasa tunajenga zaidi ya vyumba 250 vya likizo vinavyoitwa "The Soul" kwa kutumia teknolojia hii huko Paje, pwani ya mashariki ya Zanzibar. 

Serikali ya Tanzania – kwa nadharia – inawekeza pia kwenye mbao na kilimo-msitu, kwani "mfumo rasmi wa maendeleo" ulitabiri faida kubwa na faida za kifedha kupitia kilimo-msitu hapa hadi mwaka 2032. "Tanzania inaweza kuunda ajira milioni moja, kulisha soko lake la ndani, kusafirisha plywood na bidhaa nyingine za mbao zilizotengenezwa kwa ustadi kwenda nchi kadhaa za Mashariki ya Kati, Kusini mwa Afrika, hata Falme za Kiarabu na India," inasema utafiti uliofanywa na Baraza la Biashara la Kitaifa la Tanzania (TNBC).

Tunaposimama na Hans Lemm kwenye kilele cha mlima huko Iringa, tukitazama mandhari ya msitu yenye kupendeza, meneja mkuu aliyezaliwa Uholanzi anaanza kuzungumza. Yeye ni Mkurugenzi Mtendaji wa kampuni kubwa zaidi ya maendeleo ya misitu na uchakataji wa mbao ya East Africa, "Green Resources AS". "Inawezekana," Lemm anakubali, misitu inaweza kuwa "biashara kubwa na endelevu nchini Tanzania." Lakini kwa sasa ni hali ya aina ya catch-22 ambapo mahitaji makubwa ya kuendeleza sekta hii hayapo. Lakini hata kama mahitaji yangekuwa ya kutosha, sekta dhaifu, iliyokandamizwa na urasimu, haingeweza kuyatimiza. Ni kama tu hali ya 'catch-22' ya kawaida, kwa kweli: Ili kupata kazi fulani, unahitaji uzoefu wa kazi. Lakini ili kupata uzoefu huo wa kazi, unahitaji kuwa na kazi. 

Kupanda ngazi ya ubora 

Basi kuna mambo mengi ya kufanya, na maelezo yanahitajika kuwa sahihi. Miti ya mkayati mara nyingi huonekana na wanaharakati wa mazingira kama yenye madhara kwa sababu inanyonya maji mengi kutoka ardhini, lakini Lemm anasisitiza kuwa ni suala la kudhibiti na kupanda upya miti. “Ubora wa mbao za mkayati na pini za Kitanzania ni mzuri sana,” anatuhakikishia, “kwa muda mrefu tu kama miti inatibiwa ipasavyo, kuanzia kupanda, kupunguza matawi, kukata na kuvuna.” Kampuni yake ya Sao Hill ni ya kwanza na pekee nchini inayofanya kazi ya kituo cha kitaalamu cha kutibu na kukausha mbao. 

Ikilinganishwa na Lemm wa upainia, picha ya misitu ya serikali na kilimo cha misitu haina afadhali, kusema kidogo. Mashamba yaliyozeeka na yenye usimamizi duni, hakuna viwanda vya kisasa vya kuchakata mbao. Viwanda ishirini vinavyofanya kazi tayari vinaajiri watu 140,000 lakini “vinatoa bidhaa za thamani ya chini, ubora wa chini, na bei ya chini,“ Hata hivyo, "kuna hamu ya kupanda ngazi ya ubora," anasema Baraza la Biashara la Tanzania. Kwa sasa wizara tano (!) zinahusika katika kuwezesha, kuratibu na kuhamasisha rasilimali katika sekta ya mbao nchini Tanzania. 

Pata nyumba yako ya mbao iliyotengenezwa tayari huko Fumba

Tunaelewa, bado kuna njia ndefu kabla mbao na bidhaa za mbao za viwandani kutoka Tanzania zinaweza kweli kuhudumia soko pana. Hata hivyo, hapa ndipo sisi kama waendelezaji wa mijini tunahisi tunatakiwa kuchukua jukumu letu! Kama CPS tunatengeneza na kubuni maelfu ya nyumba za ghorofa na majengo. Tumejipatia uzoefu mkubwa katika ujenzi wa mbao na "VolksHouse Limited" huko Fumba, kampuni ya kwanza Tanzania inayotengeneza nyumba za mbao zilizotengenezwa awali kwa kutumia mbinu za ujenzi zinazojengwa haraka, kwa usahihi na zinazoweza kuongezwa kwa urahisi. Tumetengeneza ajira zaidi ya 80 kupitia kiwanda hiki. Kwa ajili ya Fumba Town na miradi mingine pekee, tuna mahitaji ya zaidi ya mita za ujazo 30,000 za mbao zilizosindikwa kwa mwaka. 

Ni wakati muafaka wa kurekebisha mwelekeo wa kisiasa. Ziara yetu ya Nyanda za Juu Kusini imetuhakikishia tena: Mbao inayotengenezwa Tanzania ina mustakabali.

Mchawi wa miti

Hans Lemm ni mchezaji bora wa mbao nchini Tanzania.

Kampuni ya Hans Lemm ilipoanza kupanda misitu Tanzania mwishoni mwa miaka ya 1990, umuhimu mkubwa uliotolewa kuhifadhi mabaki ya mandhari ya asili katika mabonde, ambapo mito iliyopinda bila kuguswa, wakati safu baada ya safu za miti zilipandwa milimani. "Kimsingi, maeneo ya misitu ni mashamba yenye mazao. Tofauti pekee ni kwamba hazitoi mavuno kila mwaka bali kila baada ya miaka kumi hadi kumi na tano," anaeleza Mkurugenzi Mtendaji mzaliwa wa Uholanzi wa kampuni kubwa zaidi ya ukuzaji wa misitu na uchakataji wa mbao ya East Africa, "Green Resources AS". Mashamba yake karibu na Iringa ni makubwa mara mbili ya jiji la New York. Kampuni inaendesha kiwanda chake cha kusaga mbao, Sao Hill Industries, na kitalu kikubwa cha miti kinachozalisha kila mwaka miche milioni mbili ya misunobari na pini ili kupanda upya takriban hekta 1,800 za misitu iliyovunwa. Kisha mzunguko huanza upya: Misunobari mipya inaweza kuvunwa baada ya miaka 10-15, na miti ya pini baada ya miaka minane.

Kwa nini (sio tu) Zanzibar inahitaji kujengwa kwa mbao

• Mchanga kwa ajili ya ujenzi umekuwa rasilimali adimu 
• Bei za chuma na saruji zinapanda kila mara 
• Sekta ya ujenzi duniani kote ni muuaji wa hali ya hewa, inayohusika na asilimia 25 ya utoaji wa CO2
• Mbao ni rafiki wa mazingira - kila mita ya ujazo hufungia tani nusu ya kaboni
• Tanzania imebarikiwa na hali ya kijiografia na hali ya hewa kufanya kilimo-misitu kiwe biashara ya kuvutia
• Nyumba za mbao ni za kupendeza, hazihifadhi joto sana. Zipewe hewa mara moja na ulale mahali pa baridi!